Vraag een arts om de dood te definiëren en je krijgt een antwoord dat in de afgelopen eeuw minstens drie keer is veranderd. Een stilgevallen hart gold ooit als het definitieve einde, totdat we leerden het weer op gang te brengen. Ook het uitvallen van de ademhaling gold ooit als definitief, totdat beademing mogelijk werd. Met elk nieuw medisch hulpmiddel verschoof de grens waarop iemand als dood werd beschouwd. Mensen die volgens een oudere definitie overleden zouden zijn, konden volgens de nieuwe definitie het ziekenhuis verlaten. Biostase vertrekt vanuit die constatering en stelt de logische vervolgvraag: als die grens steeds verschuift, waarop is zij dan gebaseerd?
Het eerlijke antwoord is dat de dood nooit één duidelijk fysiek moment heeft aangeduid. In de praktijk gaat het om het moment waarop de huidige geneeskunde herstel niet meer mogelijk acht. Om helder over cryonica te kunnen nadenken, moeten we de verschillende betekenissen van dat ene woord onderscheiden.
De dood kent niet één moment, maar meerdere fasen
De geneeskunde onderscheidt deze fasen, maar ze vallen niet samen in de tijd.
- Klinische dood is het moment waarop hart en ademhaling stoppen. De weefsels blijven dan nog enkele minuten intact en reanimatie of defibrillatie kan de bloedsomloop vaak herstellen. Bij normale lichaamstemperatuur beginnen hersencellen na ongeveer vijf minuten zonder zuurstof af te sterven.
- Wettelijke dood is het moment waarop een arts op basis van de geldende criteria de dood vaststelt. Het is een juridische, geen biologische grens. Vanaf dat moment kan de cryonische procedure beginnen.
- Biologische dood is een geleidelijk proces: cellen krijgen geen zuurstof en energie meer, structuren vallen uiteen en ontbinding begint.
De definitie die er echt toe doet
Cryonica hanteert een strengere definitie van de dood. Volgens deze benadering is iemand niet definitief verloren wanneer het hart stopt of wanneer een arts de dood vaststelt. Volgens deze benadering is iemand pas definitief verloren wanneer de informatie die iemands identiteit vastlegt, namelijk de hersenstructuur die herinneringen en persoonlijkheid draagt, onherstelbaar is vernietigd. Dit wordt informatietheoretische dood genoemd. Informatietheoretische dood volgt volgens deze benadering veel later dan wettelijke dood. Zolang die fysieke structuur intact is, zou toekomstige geneeskunde die in principe kunnen uitlezen en reconstrueren. In het artikel over geheugen, identiteit en het brein wordt uitgelegd waarom juist deze structuur centraal staat.
Het cryonicavenster
Tussen deze definities ligt op de tijdlijn een periode. Wettelijke dood komt eerst. Informatietheoretische dood volgt pas later en kan bij voldoende koeling mogelijk veel later optreden. De cryonische procedure vindt plaats in deze periode, het cryonicavenster, dat in het diagram hieronder staat. Zodra de wettelijke dood is vastgesteld, begint het stand-byteam met koeling en cardiopulmonale ondersteuning. Vervolgens vervangt het team het bloed door cryoprotectanten, die de structuur van het brein moeten stabiliseren voordat ontbinding verdere conservering onmogelijk maakt. Deze middelen beperken ijsvorming, zodat het weefsel zo min mogelijk door ijskristallen wordt beschadigd. Het weefsel wordt in plaats daarvan afgekoeld tot een stabiele, glasachtige toestand, waarbij vitrificatie optreedt.
Daarom draait alles om snelheid. Vanaf de wettelijke dood telt iedere minuut: vertraging veroorzaakt verdere celschade en vermindert de kwaliteit van de conservering. Idealiter begint de procedure onmiddellijk nadat het hart is gestopt, wanneer de hersenstructuren nog zo intact mogelijk zijn. Omdat een arts eerst de dood moet vaststellen, is het doel zo weinig mogelijk tijd te verliezen.
Waarom dit andere perspectief de keuzes verandert
Wie de dood ziet als verlies van informatie in plaats van als het uitblijven van een hartslag, beoordeelt de beschikbare keuzes anders. Begraven en cremeren leiden onvermijdelijk tot informatietheoretische dood, omdat de hersenstructuur daarbij verloren gaat. Cryopreservatie is de enige optie waarmee wordt geprobeerd deze informatie intact te houden, zodat herstel in de toekomst in beginsel mogelijk blijft. Ook zonder zekerheid over toekomstig herstel blijft een kans groter dan nul volgens deze redenering beter dan helemaal geen kans.
Kort samengevat: wettelijke dood betekent dat de huidige geneeskunde geen herstel meer mogelijk acht. Biostase is erop gericht in te grijpen voordat ontbinding de hersenstructuur vernietigt die mogelijk geheugen en identiteit draagt.
Ontdek dit praktische hulpmiddel
Gebruik het interactieve hulpmiddel om de vraag in dit artikel te onderzoeken.
De interactieve tool wordt geladen.
Meer lezen